NEC 2023 (Ulusal Elektrik Kodu 2023 baskısı), gerilim düşümü tavsiyeleri konusunda önemli açıklamalar getirmektedir. Türk elektrik mühendisleri ve teknisyenleri için NEC standartlarını anlamak, uluslararası projelerde çalışırken ve global en iyi uygulamaları takip ederken büyük önem taşımaktadır. Bu rehber, NEC 2023'teki gerilim düşümü gereksinimlerini ve Türk Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ile karşılaştırmasını detaylı olarak ele almaktadır.

NEC 2023'teki Temel Değişiklikler

NEC 2023, önceki sürümlerden temel gerilim düşümü tavsiyelerini korurken, elektrik sistemlerinin verimli çalışması için gerilim düşümü analizinin önemini vurgulayan daha net bir dil kullanmaktadır. Temel tavsiye değerleri değişmeden kalmıştır:

Gerilim Düşümü Üst Sınırları

Branş Devreleri

Branch Circuits

Besleyici Hatlar

Feeders

Toplam Maksimum

Combined Total

Bu değerlerin "Bilgilendirici Not" (Informational Note) statüsünde olduğunu ve yasal zorunluluk taşımadığını belirtmek önemlidir. Ancak, endüstri standardı olarak yaygın şekilde kabul görmekte ve birçok proje şartnamesinde zorunlu kriter olarak yer almaktadır.

Madde 210.19(A) Bilgilendirici Not No. 4

"Madde 100'de tanımlanan branş devrelerinin iletkenleri, güç, ısıtma ve aydınlatma yüklerinin veya bunların kombinasyonlarının en uzak prizinde %3'ü aşan gerilim düşümünü önleyecek şekilde ve hem besleyiciler hem de branş devrelerinde en uzak prize kadar maksimum toplam gerilim düşümünün %5'i aşmayacak şekilde boyutlandırıldığında, makul işletme verimliliği sağlar."

Türk Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ile Karşılaştırma

Türkiye'deki elektrik tesisatları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yayımlanan Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne tabidir. Bu yönetmelik, gerilim düşümü konusunda benzer ancak bazı farklılıklar içeren hükümler içermektedir:

Kriter	NEC 2023 (ABD)	Türk Yönetmeliği
Aydınlatma Devreleri	%3 maks (tavsiye)	%3 maks (zorunlu)
Güç Devreleri	%3 maks (tavsiye)	%5 maks (zorunlu)
Toplam İzin	%5 maks (tavsiye)	%5 maks (zorunlu)
Yasal Statü	Bilgilendirici Not	Zorunlu Gereksinim

Pratik Uygulamalar ve Tasarım Etkileri

Elektrikli Araç Şarj Altyapısı:Türkiye'de hızla büyüyen elektrikli araç pazarı, şarj istasyonlarına olan talebi artırmaktadır. Uzun mesafeli şarj devreleri tasarlarken gerilim düşümü hesaplaması kritik öneme sahiptir. Yüksek akım çeken şarj cihazları için doğru kablo kesiti seçimi, verimli şarj süresi ve müşteri memnuniyeti açısından belirleyicidir.
Enerji Verimliliği Gereksinimleri:Bina enerji performansı yönetmelikleri kapsamında, elektrik sistemlerindeki kayıpların minimize edilmesi giderek önem kazanmaktadır. Gerilim düşümü doğrudan enerji kaybına yol açtığından, verimlilik hedeflerine ulaşmak için dikkatli analiz gereklidir.
Hassas Elektronik Ekipmanlar:Veri merkezleri, hastaneler ve laboratuvarlar gibi tesislerde kullanılan hassas elektronik ekipmanlar, kararlı gerilim kalitesi gerektirir. Bu uygulamalar için %2 veya daha düşük gerilim düşümü limitleri belirlenebilir.
Güneş Enerjisi Sistemleri:Fotovoltaik sistemlerde DC tarafındaki gerilim düşümü, üretim verimini doğrudan etkiler. %1-2 DC gerilim düşümü bile yıllık enerji üretiminde önemli kayıplara neden olabilir.

En İyi Uygulamalar

Önerilen Yaklaşımlar

• 15 metreyi aşan tüm devrelerde gerilim düşümü hesaplayın
• Hesaplamaları proje dosyasında belgeleyin
• Hassas yükler için %2 branş / %3 besleyici uygulayın
• Kurulum sonrası ölçümlerle doğrulama yapın
• Gelecekteki yük artışı için pay bırakın

Kaçınılması Gerekenler

• Gerilim düşümünü "sadece tavsiye" diye görmezden gelmek
• Yalnızca gerilim düşümüne göre kablo seçmek
• Tüm uygulamalarda %5'in kabul edilebilir olduğunu varsaymak
• Motor yol alma akımlarını hesaba katmamak
• Sıcaklık düzeltme faktörlerini ihmal etmek

Gerilim Düşümü Hesaplama Aracı

Karmaşık gerilim düşümü hesaplamalarını hızlı ve doğru bir şekilde gerçekleştirmek için online hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. NEC standartlarına uygun hesaplamalar yaparak optimum kablo kesitini belirlemenize yardımcı olur.

Gerilim Düşümü Hesaplayıcı

Kaynaklar ve Referanslar

• NFPA 70 (NEC) Resmi Sayfası - National Fire Protection Association
• T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - Elektrik mevzuatı
• TEDAŞ - Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.

NEC 2023 Gerilim Düşümü Değişiklikleri: Elektrik Mühendisleri İçin Kapsamlı Rehber