วิธีการเลือกขนาดสายไฟ
หลักการเลือกขนาดสายไฟ
การเลือกขนาดสายไฟที่เหมาะสมต้องพิจารณาสองเกณฑ์หลัก คือ ขนาดกระแส (Ampacity) และแรงดันตก ขนาดสายต้องผ่านเกณฑ์ทั้งสองข้อ โดยใช้ขนาดที่ใหญ่กว่าเป็นเกณฑ์เลือก ในการติดตั้งทางไฟฟ้าในประเทศไทย มาตรฐาน วสท. เป็นเกณฑ์หลักที่ต้องปฏิบัติตาม
ขั้นตอนที่ 1: เลือกตามขนาดกระแส
ขนาดกระแส (Ampacity) คือกระแสสูงสุดที่ตัวนำสามารถนำได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่เกินอุณหภูมิพิกัดของฉนวน ต้องคำนึงถึงตัวคูณลดพิกัด:
- อุณหภูมิแวดล้อม: มาตรฐาน วสท. ใช้อุณหภูมิอ้างอิง 40°C สำหรับสายร้อยท่อ (สูงกว่า NEC ที่ใช้ 30°C) เนื่องจากภูมิอากาศร้อนของประเทศไทย หากอุณหภูมิจริงสูงกว่า ต้องใช้ตัวคูณลดพิกัด
- จำนวนสายในท่อ: สายหลายเส้นในท่อเดียวกันจะถูกลดพิกัดกระแส เพราะสายแต่ละเส้นสร้างความร้อนที่มีผลต่อสายอื่น
- วิธีการติดตั้ง: สายที่เดินในท่อฝังดิน เดินบนรางเคเบิล หรือเดินบนผนัง จะมีค่าพิกัดกระแสที่แตกต่างกัน
ขั้นตอนที่ 2: ตรวจสอบแรงดันตก
หลังจากเลือกขนาดสายตามขนาดกระแสแล้ว ต้องตรวจสอบว่าแรงดันตกอยู่ภายในขีดจำกัดที่ยอมรับได้ หากไม่ผ่าน ต้องเพิ่มขนาดสาย:
ตัวอย่าง: วงจรเต้ารับโรงงาน
วงจร 3 เฟส 380V กระแส 80A ระยะทาง 120 เมตร
ขั้นตอน 1: เลือกตามกระแส
สาย 25 ตร.มม. มีพิกัดกระแส 89A (THW ในท่อ) — ผ่าน
ขั้นตอน 2: ตรวจสอบแรงดันตก
Vd = √3 × 80 × 120 × 0.727 / 1000 = 12.1V → 3.18% — เกิน 3%!
ต้องเพิ่มขนาดเป็น 35 ตร.มม.: Vd = √3 × 80 × 120 × 0.524 / 1000 = 8.7V → 2.29% ✓
ขนาดสายทั่วไปในประเทศไทย
| ขนาด (ตร.มม.) | พิกัดกระแส (A) | การใช้งานทั่วไป |
|---|---|---|
| 1.5 | 16 | วงจรไฟแสงสว่าง |
| 2.5 | 21 | เต้ารับทั่วไป |
| 4 | 28 | เครื่องปรับอากาศ, เครื่องทำน้ำร้อน |
| 6 | 36 | เตาไฟฟ้า, วงจรเฉพาะ |
| 10 | 49 | สายป้อนขนาดเล็ก |
| 16 | 66 | สายป้อนบ้านพัก |
| 25 | 89 | สายป้อนอาคารพาณิชย์ |
| 35-240 | 110-538 | สายป้อนโรงงาน, สายส่ง |
* พิกัดกระแสสำหรับสายทองแดง THW เดินในท่อ PVC อุณหภูมิแวดล้อม 40°C
เคล็ดลับในการเลือกขนาดสาย
แนวทางปฏิบัติ
- • ตรวจสอบทั้งขนาดกระแสและแรงดันตกเสมอ — ใช้ขนาดที่ใหญ่กว่า
- • สำหรับระยะทางเกิน 50 เมตร แรงดันตกมักเป็นเกณฑ์ที่กำหนดขนาดสาย
- • คำนึงถึงการขยายระบบในอนาคต — เลือกสายที่ใหญ่ขึ้นหนึ่งขนาดหากเป็นไปได้
- • ใช้เครื่องมือคำนวณแรงดันตกออนไลน์ช่วยเปรียบเทียบขนาดสายหลายตัวเลือก
Start Calculating
Ready to apply these concepts to your project? Use our professional voltage drop calculator.
Open Calculator